1.3 WKK in organisatorische context

WKK-projecten kunnen op diverse manieren tot stand komen. Hierbij wordt het volgende onderscheid gemaakt:

• eigen beheer
• derde investeerder:
  - energiebedrijf
  - andere investeerder

De organisatorische en economische context is voor elk van de onderscheiden situaties verschillend. In essentie betreft het een afweging van investeren en risico's tegenover de te realiseren energiekostenbesparing.

Eigen beheer:

De energiegebruiker financiert en exploiteert de WKK-installatie zelf. De elektriciteit en de warmte geproduceerd door de WKK-installatie worden door de gebruiker gevaloriseerd. Bijkomend gevraagde elektriciteit wordt van het net aangekocht en bijkomende gevraagde warmte wordt opgewekt in de ketels. Het elektriciteitsnet en de ketels dienen meestal ook als back-up in geval de WKK-installatie in storing is. Er kan eventueel ook overtollige elektriciteit aan het net geleverd worden.
Bij een goede dimensionering en sturing kan WKK de energiefactuur in belangrijke mate verlagen, vooral omdat de aankoop van elektriciteit sterk kan dalen.
Er moet wel rekening gehouden worden met risico's: uitval van de installatie kan een belangrijke verhoging van de elektriciteitsfactuur tot gevolg hebben, wijziging van de brandstof- en elektriciteitsprijzen tijdens de levensduur van de installatie kunnen de terugverdientijd van het project negatief beïnvloeden,... .
Begin jaren '90 werden alle WKK-systemen in "eigen beheer" geplaatst; vanaf de tweede helft van de jaren '90 neemt het aantal WKK-installaties in eigen beheer af.

Energiebedrijf als derde investeerder

In dit geval draagt de elektriciteitsmaatschappij de totale of een gedeelte van de investeringskosten, de exploitatiekosten en de brandstofkosten van de WKK-installatie. De elektriciteit die door de WKK-installatie geproduceerd wordt, gaat integraal het elektriciteitsnet in. De gebruiker betrekt alle elektriciteit uit het net aan hetzelfde tarief als voorheen en bespaart dus niets op zijn elektriciteitsfactuur, ook 'uitval' van de installatie heeft geen invloed op zijn elektriciteitsrekening. De warmte die door de WKK-installatie wordt geproduceerd, wordt door de elektriciteitsmaatschappij verkocht aan een voordeliger tarief dan bij gescheiden opwekking.
In tegenstelling tot eigen beheer zijn er bij samenwerking met de elektriciteitsmaatschappij voor de energiegebruiker geen of relatief beperkte kosten verbonden aan de WKK-installatie en is het risico beperkt. De energiegebruiker moet zich wel verbinden tot afname van de warmte voor een relatief lange periode en zijn winst is aanzienlijk kleiner dan wanneer hij de installatie op een goede manier zelf zou uitbaten.
Deze formule wordt de laatste jaren meer en meer toegepast.

Derde investeerder, andere dan een energiebedrijf

Ook leveranciers, studiebureaus, onderhoudsfirma's en financiële instellingen kunnen optreden als derde investeerder in WKK-projecten. Het aangeboden dienstenpakket varieert van geval tot geval. In de meest complete vorm financiert de derde investeerder de kosten die gepaard gaan met de studie van het project, het ontwerp, de engineering, de aankoop en installatie van het systeem en de opvolging van de prestaties, en laat zich terugbetalen door de gerealiseerde besparingen.
Bij deze financieringsvorm is het risico voor de energiegebruiker ook beperkt maar uit de praktijk blijkt dat hij een hogere winst gewaarborgd krijgt dan bij investering door de elektriciteitsmaatschappij.
Het aanbod in Vlaanderen van dergelijke formules is eerder beperkt; het is mogelijk dat deze financieringsvorm aan populariteit wint vanwege de liberalisering van energiemarkten.